Karbon Fırçalar
Kollektörlü ve bilezikli motorlarda kullanılan kömür fırçalar, motor tahrikdevresi üzerinde yer alan suni kömürden mamül devre elemanlarıdır. Motorlarda, besleme voltajının hareketli parçaya iletilmesi, jeneratörlerde ise hareketli parça üzerinde oluşan gerilimin başka biryerde kullanılmak üzere iletim hattına alınması için kömür fırçalardan faydalanılır. Düşük ya da yüksek voltaj ile çalışan pek çok kollektörlü stasyoner motorlarda, kollektörlü cer motorlarında ve bilezikli motor- larda kullanılan kömür fırçalar uygulamaya bağlı olarak çok değişik ebat ve kalitelerde imal edilmektedir. Doğru akım motorlarının t amamına yakın bir kısmında kullanılan kömür fırçaları pek çok alternatif akım motorlarında da görmek mümkündür.
Dönen aksama elektrik verilmesinde suni kömür seçilmesinin temelde iki sebebi vardır. Bunlardan ilki suni kömürün iyi bir kayma vasfına sahip olması, ikincisi ise iyi bir iletken olmasıdır.
Kömür fırçalar, sürekli olarak dönen bir yüzeyle temas halinde olduğundan zamanla kendisi aşınmakta, bu arada karşı yüzeyi de aşındırmaktadır. Tahrik devresi üzerinde belli bir direnci olan bir eleman olması sebebiylede üzerinde gerilim düşümü oluşmaktadır. İşte bu sebeplerden dolayı kömür sertliği ve direnci birlikte çalıştığı motorun sağlıklı işleyişi ve ömrünün üzerinde önemli rol oynamaktadır.
Herhangi bir fırçanın sağlıklı olarak görevini yapabilmesi için; motorun çektiği akım değeri, çevre hızı, fırça basıncı, atmosferik şartlar, besleme voltajı, kollektör ve bileziğin yapısı ve bazı diğer faktörlerin tetkiki gerekmektedir.
MODİSAN - MOTOR DİNAMO KÖMÜRLERİ San. ve Tic. Ltd. Şti. uzman kadrosuyla ve yerinde tetkiklerle sizler için en uygun kalitede kömür fırça imal etmeyi bir görev addetmektedir.
Beş ana grupta toplanan, değişik kalitelerdeki grafitten imal edilen kömür fırçalar, farklı akım yoğunluğu ve çevresel hıza sahip doğru akım ve alternatif akım motor ve jeneratörlerinde kullanılmakta olup; minyatürden başlayarak binlerce ebat ve şekilde imal edimektedir.
"Karbon Fırça" adı, elektrik makinaları mühendisliğinin sanayideki ilk dönemlerinde esnek kontak olarak kullanılan ince bakır tel demetlerinden gelir.
Daha sonraki yıllarda karbon ve grafit malzemelerin kullanımı ile "Karbon Fırça" terimi yerleşmiştir. Uzun yıllar gelişim süreci geçiren Karbon Fırçalar mikroelektronik çağında da elektrik makinalarının vazgeçilmez aksamı olarak yerini korumaktadır.
Üretim parametreleri, çok değişik fiziki değerler ve uygulama olanaklarını barındıracak kadar zengindir. DIN IEC 60276 standardına göre, karbon fırça kaliteleri 5 ana grup altında toplanır.
- Elektrografit fırçalar
- Metal grafit fırçalar
- Reçineli grafit fırçalar
- Karbon grafit fırçalar
- Tabii grafit fırçalar
Metal grafit fırçalar
İmalat Bilgileri
Metal tozu ve grafit birbiri ile karıştırılır ve kalıplandıktan sonra sinterleme işlemine tabi tutulur. Metal tozu olarak elektrolitik bakır kullanılırsa, bakır kalitesi, gümüş kullanılırsa gümüş kalitesi metal grafit fırça elde edilmiş olur.
Özellikleri
Grafitin iyi kayma özelliği ile metalin yüksek iletkenliği bir araya getirilmiştir ve grafit oranına bağlı olarak bunlardan biri veya diğerinin ağırlık kazandırılması sağlanır.
Kullanım Yeri
Fırçalar üzerinde yüksek elektrik yüklerinin geldiği makinalarda ve komütasyon özelliğinin hiç istenmediği veya az istendiği bileziklerde (< 80V DC) ve düşük voltajlı makinalarda. Gümüş kalite fırçalar, esas olarak tako-generatörler ve ölçme cihazlarında kullanılır.Elektrografit fırçalar
İmalat Bilgileri
Petrokok, taş kömürü koku, katran, zift, kurum ve kurum koku, suni reçine, zift ve katran gibi bağlayıcı maddelerle karıştırılıp kalıpta preslenir ve fırınlanır. Karbon malzeme, 2500 ºC’de ikinci defa fırınlanarak elektrografite dönüştürülür.
Özellikleri
Yüksek komütasyon kapasitesi, ani aşırı yükler ve uzun süreli düşük yükte çalışabilme özelliği. Elektrik ve ısı iletkenliğiyle birlikte patina özelliği iyidir. Kullanılan hammadde ve imalat proseslerinin değişimiyle belirli özellikte kombinasyonlarının elde edilmesi mümkündür.
Kullanım Yeri
Yüksek elektrik akımı çeken büyük kollektörlü makinalarla, fırçalarda belirli ısıl ve mekanik özelliklerin istendiği uygulamalarda.Reçineli grafit fırçalar
İmalat Bilgileri
Tabii ve elektrografit malzemeler reçine ile karıştırılıp özel proses altında preslenmekte ve ardından da ısıl işlemlere tabi tutulmaktadır.
Özellikleri
Komütasyon özelliği iyi, ani yük ve aşırı yük taşıma mukavemeti sınırlıdır.
Kullanım Yeri
Küçük DC Motorlar ve Trifaze AC komütatör motorlarda (Schrage motorlar)Karbon grafit fırçalar
İmalat Bilgileri
Grafit, zift veya reçine ile karıştırılıp, preslendikten sonra fırınlanmaktadır.
Özellikleri
Patina ve komütasyon özelliği iyi, ancak akım taşıma mukavemeti elektrografit fırçalara göre daha zayıftır.
Kullanım Yeri
Tristör beslemeli veya düz makinalar, küçük DC motorlar, mikalı kollektörler.Grafit fırçalar
İmalat Bilgileri
Tabii grafit, zift veya reçine ile karıştırılıp preslenir ve ısıl işleme tabi tutulur.
Özellikleri
Elastik, yüksek çevresel hıza uyarlı kontak kapasitesi.
Kullanım Yeri
Çelik bilezikli Turbo-generatör fırçaları
